Zi Punt üyeleri, fotoğraf çekimlerinde de, tıpkı müzikleri gibi, doğal-kendiliğinden-samimi olmaya özen gösteriyorlar. Oğuz Kaplangı, "Köşeleri belli ama özellikle Türkiye için yeni bir tür," diyor electro-rock için, "hem sözlerimiz de İngilizce, yani kendimize geniş bir dinleyici kitlesi bulmamız zaman alacaktır," diye de ekliyor. Electro-rock'un ne olduğunu, electronica ile hangi noktalarda farklılaştığını en saf halimle soruyorum. Büyük bir sabırla anlatıyor Oğuz; "Electronica aslında birçok alt türü içinde barındıran bir şemsiye. Dinleyicinin algısının daha kolay yönlenebilmesini sağladığı için bu tür ayrımlara karşı değilim. Bizim yaptığımız müzikte de elektronik müziğin bütün elemanlarını bulmak mümkün. Gitarların tonlarında, kullandığımız riff'lerde, alışılagelmiş rock sololarının elektronik müziğe uyarlandığı noktalarda da rockla buluşuyor. Ayrıca şarkıların trafiğinde de standart rock formatını uyguladık; A-B-A-B-refrain gibi... Kısacası Zi Punt, electronica'nın serbest yapısını, rock müziğin enerjisi yüksek, sert ve hatta seksi yapısıyla buluşturup eklektik bir sound ortaya çıkardı." Oğuz'un açıklaması sırasında, soruyu sorarken pek de saf olmadığımı keşfediyorum. Ne yapayım, kendime engel olamıyorum; iddialı tanımlamalar hep kafamı karıştırmıştır, sorgulama ihtiyacı doğurmuştur. İnsanın içindeki şeytanla bu kadar hızlı yüzleşmesi iyi bir şey mi acaba?

Bu türü seçmenizin nedeni farklı bir şey yapalım da dikkat çekelim gibi bir kaygı değil yani... Anladığım kadarıyla grup üyelerinin müzikal verilerini alt alta yazıp toplayınca ortaya kendiliğinden böyle bir müzik çıktı.

Oğuz: Evet, her şey kendiliğinden, stüdyoda ortaya çıktı. Tam da dediğin gibi verileri alt alta yazdık ve böyle bir sonuç elde ettik. Kendimizi en iyi ifade edecek, mutlu olacağımız müziği ararken bu noktaya geldik. Hiçbir plan yapmadan, önümüze bir hedef koymadan... Hatta ben başlarda daha funky bir şey olacağını sanıyordum ama gitarları koyduğum andan itibaren nereye gittiğimizi anladım. Üstüne bir de Çiğdem'in vokal tekniği binince rotamız iyice belli oldu.

Her şey stüdyoda ortaya çıktığına göre, bir Zi Punt şarkısı nasıl oluşuyor?
Çiğdem: Kimi zaman önce vokal melodisi ortaya çıktı ve altyapı buna göre oluşturuluyor. Kimi zaman da tam tersi oluyor, önce altyapılar belirleniyor ve onun üstüne ben 'takılıyorum'. Yani albüm aşaması böyle gerçekleşti ama bundan sonra nasıl bir çalışma yaparız bilemiyorum.
Reuben: Şarkının nasıl yapıldığı onu kimin yazdığına göre değişiyor. Eğer ben yazıyorsam, armoniyle başlıyorum, akor yapısını oluşturuyorum, çünkü ben bir piyanistim. Sonra altyapıyı, loop'ları oluşturuyorum ve melodiye yoğunlaşıyorum. Açıkçası sözler beni ilgilendirmiyor, zaten kelimelerle aram iyi değildir. Ama bu da dert değil çünkü zaten sözleri Çiğdem yazıyor.
Oğuz: Kimi zaman da önce bir gitar riff'i ile başlayıp, oradan yürüyoruz. Albüm sürecinde en büyük zorluk 14 parçayı bir bütünlük içinde sunmak ama bunu yaparken de parçaların birbirine çok yakın olmamasına özen göstermekti.
Çiğdem: Tarz bütünlüğü olsun diye düşündük elbet ama çok da kasmadık kendimizi. Evet, tarz olarak yaptığımız müziğe electro-rock diyoruz ama parçaların kendi içlerinde gittiği farklı noktalardan da mutlu oluyoruz.

sayı:26

Herkesin elektronik müzikten söz ettiği bir dönemde Zi Punt'un kendisini nasıl konumlandırdığını öğrenmek istiyorum. Gevezelikten şu basit soruyu bir türlü soramıyorum: "Electro-rock grubuyuz demek, biz daha farklıyız demenin bir yolu mu?" Sonunda Oğuz dayanamayıp sınırlı bilgiyle sınırsız ukalalık faslıma engel olmaya çalışıyor: "Kısa vadede bu türün, popüler müziğin merkezine oturacağını düşünüyorum," diyor ve kahvesinden koca bir yudum alıp devam ediyor: "Aslında mainstream akımların içindeyiz ama biz farklı sound'ları daha korkusuz kullanabiliyoruz. Ayrıca yaptığımız müziğin performansı da farklı. Bir açıdan electro-rock, electronica'nın daha dinlenebilir formu. Bizim yaptığımız ya da Elec-trip Records sanatçılarının örneğin Portecho'nun yaptığı müziğin, DJ müziğinden temel farkı kulüp ortamı dışında da dinlenebilirliğinde kendini gösteriyor." Belki de aklımın bir köşesinde hala makarna partisi fikri olduğundan gerilimim azalmıyor, Türkçe söz meselesine girmek istiyorum. Bu konudaki fikirleri de gayet samimi, beni pes ettirmeye kararlı görünüyorlar.

Oğuz: Biz hiç bir şeyi hedeflemeden yola çıkan bir grubuz. Eğer Türkçe söz yazmayı bir hedef olarak önümüze koysaydık, müziğimize karşı samimiyetimizi yitirirdik gibi geliyor bana. Bir endişe duymaya başlardık o zaman. Oysa müzikte endişe olmaz.
Çiğdem: Merak ettiğimiz her şeyi deneyebiliriz. Örneğin ben Türkçe söz yazdığımızda nasıl olacağını merak ediyorum. Açıkçası biraz zorlanırım galiba çünkü sözleri fonetik olarak oturtmanın çok daha zor olacağını düşünüyorum. Bilemiyorum.
Reuben: Çiğdem'e katılıyorum. Prozodi Türkçede çok daha önemli. İngilizcenin çok farklı kullanım biçimleri var. Hecelerle, harflerle dilediğiniz gibi oynayabiliyorsunuz. İnsanlar yine de sözleri anlayabiliyorlar. Türkçe kelimeleri melodiye uydurmak zor. Örneğin Çincede de aynı sorun var. Türkçe söz yazmak gerçekten çok zor. Ama kesinlikle denemeliyiz. Bence yapmamız gereken Türkçe ile İngilizceyi karıştırıp kullanmak. Bu oldukça eğlenceli ve ilginç olabilir.

Nasıl müzikal alanda kendinize yeni alanlar açmaya çalışarak "baskı altında yaratıcılık" deneylerine giriyorsanız, bunu sözler konusunda da deneyebilirsiniz.
Oğuz: Aslında Türkçe albüm konusunda heyecanlıyım. Çünkü insanlar yavaş yavaş Zi Punt'u keşfetmeye ve sahiplenmeye başladılar, bu da hoşumuza gidiyor. Türkçe sözlerle eminim ki çok daha fazla sahiplenileceğiz.

Peki müziğinize ilgi nasıl?
Oğuz: Konserler çok iyi geçiyor, elektronik müzik festivalleri çoğalıyor. Hâlihazırdaki festivaller gelişiyor dünya çapında isimler geliyor. O yüzden ben önünü açık görüyorum. Ama yatırım olarak, yapım nereye kadar gider, işler ne kalitede olur bilmiyorum. Çünkü satmıyor. Bir iki sene sonra CD'nin de plak gibi bir şey olacağına inanıyorum. Artık sadece 'special collection'lar basılacaktır diye düşünüyorum. İş tamamen dijitale dönüyor. Dijital olunca da pop sektörünün nereye gideceğini ancak zaman gösterecek, yani yorum yapmak çok zor. Underground'da çok ciddi bir artış var. MySpace'den sürekli takip ediyoruz. Artık herkesin evinde stüdyo kurma şansı daha fazla, herhangi bir software ile her şey yapılabiliyor. Bu da üreticiliğini, farklılığı, müzik üretiminde demokratik bir ortamı artırıyor.

sayı:26

Ne olacak peki? Artık sadece konserlerden mi para kazanılacak?

Oğuz: Ağırlıklı olarak öyle olacak galiba. Görünüşe göre bir grubun en çok gelir sağladığı yer orası. Bir de şansı varsa sponsorlarla bir araya gelebilir, reklam anlaşmaları yapabilir. Ama sponsorların ilgisi daha popüler olan, kitlelerle daha fazla buluşan müziklere yönelik. Festivaller, yarışmalar... Başka nasıl para kazanabiliriz ki?
Reuben: Elektronik müzikten nasıl mı para kazanırız? Herkesin yaptığı gibi. Galiba bunu elektronik müzik daha az popüler olduğu için soruyorsun... Bu pazar payıyla ilgili. Pop ve rock gruplarının pazar payı elektronik müzik gruplarınınkine oranla çok daha büyük. Ama onların da sayıları fazla. Bu yönden bakarsak onlar da aynı pazar payı içindeki alanları bölüşüyorlar. Yani bir rock grubu olsaydık sanırım yine aynı paya sahip olurduk.
Çiğdem: Dijitale geçmekle ilgili şunu söyleyebilirim. Evet, CD satışlarında düşüş var ama bir-iki yıl içinde aniden sıfırlanacağını falan düşünmüyorum.

Grup üyelerinin sorularımdan sıkıldığını Oğuz'un bana konuşma fırsatı vermeden yurtdışı bağlantılarını anlatmaya başlamasından anlıyorum. Aslında ben de tam bunu soracaktım...
Oğuz: Almanya'dan teklif geldi. 12 Eylül'de albümümüz çıkıyor. İki aylık çok ciddi bir promosyon dönemimiz olacak. Avrupa futbol şampiyonası biter bitmez başlıyor promosyon, şimdi orada herkes bira-maç havasında. Bu olayı bayağı önemsiyoruz. Çünkü oradaki şirketler laf olsun diye girmiyorlar hiçbir şeye, adamlar bize inandılar. Tamam, bunda ışık görüyoruz üstüne çalışmaya değer dediler. Gelen marketing planı çok güzel. Eğer orada bir şey yakalarsak güzel bir açılım olabilir.

Yurtdışından gelen tekliflerde etnik öge beklentisi oluyor mu? "Tamam çok güzel ama biraz da size ait bir şey duyalım" falan diyorlar mı?
Oğuz: Öylesi de var ama Zi Punt için durum farklı oldu. Biz Elec-Trip Records olarak bu güne kadar 100'den fazla parça lisanslamışız. Bu bizim gibi bağımsız bir şirket için bir rekor. Bunların çoğunun içinde etnik ögeler var, çünkü pazarlaması daha kolay oluyor. Böyle bir sürü toplama albüm yapıyorlar; içinde etnik ögeler olan albümler. Sound of İstanbul, Beginners Guide to Turkey, Arabian Lounge, Oriental Flavour gibi albümler... Galiba Buddha Bar'la başladı bunlar. Ama Zi Punt'ta şunu gördüm ben; iyi müzik yapıyorsan, melodisi, prodüksiyonu, kaydı, klibi iyi bir iş sunuyorsan mutlaka oryantal koyalım gibi bir olay yok.
Çiğdem: Almanya bence de çok iyi olacak. Oradan aldığım tepkiler bende bu duyguyu yaratıyor. Örneğin bir e-mail attılar. Diyorlar ki "İki tane single öne sürebilir miyiz?" Bunlardan bir tanesi "Nudge" ötekisi ise "Magestic Bear". Bütün albümü ellerine teslim ediyoruz. Bunlarla nasıl bir pazarlama isterseniz çizebilirsiniz diyoruz. Onlar da heyecanla iki single yapalım mı diyorlar. Yani bir değil ikiyle başlıyorlar. Hiç fena olmayacak gibi geliyor bana.
Reuben: Sorular o kadar uzun ki kaybolmaya başladım. Ama Almanya beklentilerimi söyleyebilirim. 1 milyon fan... Üstelik yüzde sekseni de kız.

Gevezeliğimin gerilime dönüşmemesi için çantamı toplamaya başlayıp söyleşinin bitmek üzere olduğu hissini veriyorum. İşte o anda rahatlayıp güle oynaya konserlerini anlatmaya, şakalar yapmaya, eğlenmeye başlıyorlar. Konserleri çok eğlenceli geçiyormuş; eskiden parça aralarında durarak çalıyorlarmış ama artık kesintisiz çalmaya başlamışlar. "Dans etmeye başlayan durmasın istiyoruz," diyorlar. Çiğdem konserlerde özel bir solist iletişimine girmiyormuş, giremiyormuş. "Çok girişken biri değilim, teşekkür etmenin dışında bir şey yapamıyorum, yapmaya kalksam da kaş yaparken göz çıkarırım diye korkuyorum," derken çok güzel gülüyor. Bir samimiyet kurma çabasıyla "Bazı yerlerde sesini Kate Havnevik'e benzetiyorum," diyorum, zavallı girişimim onu daha da keyiflendiriyor: "Galiba onunla pek alakası yok ama Lene Lovich'e benzetenler oldu," diyor. Benzetme ve gruba iyi bir şeyler söyleme çabam engel tanımıyor: "Siz çok neşeli bir grupsunuz," diyebiliyorum son olarak. "Bazen bizi bile şaşırtan görüntüler ortaya çıkıyor," diyor Oğuz, "Bir keresinde seyirciler sahne önünde toplanıp halay çekmişti."

Temmuz 2008

sayı:26